الهى است - كه پس از خروج از بطون هفتگانه به مرحله لفظى و كلامى تجسّم گرديده - خود شاهدى گويا بر استوارى انديشهء عقلى است ، چه خود اين كتاب با بهره از اصول مسلّم عقلانى درصدد ارائهء شيوه‌هاى برهانى در امور گوناگون برآمده است ؛ كه از اين قبيل مىباشد : 1 - بيان احديت و واحديت خداوند از طريق ثبوتى كه در سراسر سورهء توحيد به چشم مىخورد ، تحليل مرتبهء احديت در اين سورهء گوياى قاعدهء « صرف الوجود لا شىء و لا يتكرّر » مىباشد كه با نگرش به حقيقت وجود در سراسر موجودات ، بيانگر اثبات واجب و ثبوت توحيد است . « 1 » 2 - برهان صدّيقين از طريق تحليل ثبوتى آن : شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ « 2 » . 3 - اثبات واجب از طريق برهان امكان : أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخالِقُونَ « 3 » . 4 - اثبات توحيد از طريق تدبير خلق و برهان خلف : . . . إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِلهٍ بِما خَلَقَ وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ « 4 » . 5 - اثبات توحيد از طريق برهان تمانع : لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا « 5 » . 6 - اثبات معاد از طريق غايت در افعال : أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ

--> ( 1 ) . جهت تفصيل اين استدلال بنگريد : اسرار الآيات / 33 ( 2 ) . آل عمران / 18 ( 3 ) . طور / 35 ( 4 ) . مؤمنون / 91 ( 5 ) . انبياء / 22